Hendek İlçesi


Sakarya ovasının kuzey doğu ucunda Çam dağının eteğinde kurulmuştur. İlçe kuzeyden Kocaali ve Karasu ilçeleri, güney ve güneybatıdan Akyazı ilçesi, batıdan Adapazarı ilçesi, kuzeybatıdan Ferizli ve Söğütlü ilçeleri, doğudan ise Düzce-Gümüşova ve Düzce-Gölyaka ilçeleri ile çevrilidir. Yüzölçümü 585 km² olan ilçenin denizden yüksekliği 175 m.dir. Sakarya İl merkezine uzaklığı ise 36 km.dir. D-100 Karayolu ilçe içerisinden geçmektedir. Bu yol İstanbul Ankara arası asfalt yol olup, yoğun bir trafiğe sahiptir. Ayrıca TEM otoyolu da ilçenin güneyinden geçmektedir. Marmara ve Batı Karadeniz Bölgelerinin geçiş noktasında olan ilçede, Batı Karadeniz iklimi hâkimdir. Yazları kısa ve sıcaktır. Kışları uzun, karlı ve bol yağışlı geçer. İlçenin önemli akarsuları Dilsiz Çayı, Uludere ve Aksu Deresidir. 2007 yılı sayımına göre ilçenin toplam nüfusu 74.890 kişi olup, 29.800’ü (% 39,8’i) köylerde, 45.090’ı (% 60,2’si) ilçe merkezinde yaşamaktadır.

Hendek, XII. yüzyılda Orta Asya’dan Önasya ve batıya yapılan Türkmen göçleri sırasında Selçuklu Devleti zamanında Türkistan’a bağlı Gürcan bölgesinden Handok’tan göç eden, Türkmen kabilelerinden bir kısmı şimdiki Turanlar semtine gelerek bu kasabayı kurdukları kendi öz yurtlarının eski adı olan “Handok” adını buraya verdikleri, Handok’un zamanla “Hendek” olarak değiştiği sanılmaktadır. Hendek 1800’lü yıllarda Kocaeli Sancağı’na bağlı bir yerleşme yeri iken, 93 Harbi (1877-78) Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra Kafkaslardan göç eden Gürcü, Abhaz, Çerkez ve Lazların bölgeye yerleşmesiyle önemi artarak, 1890 yılında Nahiye olmuştur. İlk belediye teşkilatı 1907 yılında kurulmuştur. Kurtuluş Savaşı sonunda Balkanlardan göç eden Türklerin bir kısmı ilçeye yerleştirilmiştir. Cumhuriyetten önce Kocaeli Mutasarrıflığı’na bağlı bir kaza olan Hendek, Cumhuriyetten sonra Sakarya vilayet olunca 1 Aralık 1954 tarihinde bu İl’e bağlı bir ilçe olmuştur. İlçeye bağlı 16 mahalle, 3 belediye ve 70 adet köy bulunmaktadır. İlçede, biri ilçe merkezinde, ikisi Yeşilyurt ve Çamlıca Beldelerinde olmak üzere üç belediye bulunmaktadır. Bunlardan Hendek Belediyesi ve Yeşilyurt Belediyesi Büyükşehir Belediyesine bağlanmıştır. Köylerden ise 12’si Büyükşehir sınırlarına katılmıştır. Büyükşehir sınırlarına katılan köyler, orman köyü olduklarından köy statüsü devam etmektedir. İlçenin, merkezde 16, Çamlıca ve Yeşilyurt Beldelerine bağlı 4’er mahalle olmak üzere toplam 24 mahalle muhtarlığı bulunmaktadır.

İlçe tarım, hayvancılık ve su ürünleri yönünden zengin kaynaklara sahiptir. Ekonomi genellikle tarıma dayalıdır. İlçede nüfusun %60’ı tarımla geriye kalan %40’ı da ticaret ve küçük bir kısmı da memuriyetle geçimini sağlamaktadır. İlçe, tarım, hayvancılık ve su ürünleri yönünden zengin kaynaklara sahiptir. Tarımsal sahalarda en fazla üretilen bitkilerin başında fındık üretimi ve tahıl (mısır, buğday) gelmektedir. İkinci sırada şeker pancarı bulunmakta olup, tütün üretimi de mevcuttur. Çeşitli türlerde örtü altı sebzeciliği yapılmaktadır. Köylerin başlıca geçim kaynağı fındıkçılıktır. Ovadaki köylerde az miktarda tahıl (buğday, mısır), şeker pancarı, tütün üretimi, birkaç köyde hayvancılık ve orman köylerinde ise ormancılık geçim kaynağıdır. Sanayi tesisi olarak ilçede, 7 adet fındık fabrikası, 1 adet Un Fabrikası, 5 adet su fabrikası,  2 adet Yem Fabrikası, 2 adet Çelik Boru, Parketaşı yalıtım, MDF, Fiber, tekstil ve Kauçuk fabrikaları mevcuttur.

Hendek İlçesindeki Kültür Varlıkları: Büyük Camii (Hendek-Merkez), Nuriye Köyü Camii (Hendek), Yeni Camii (Hendek-Merkez), Mahmutbey ve Arkadaşları Mezar Anıtı (Hendek-Merkez), 7 Adet Çınar (Hendek-Yeşilyurt Beldesi)

Hendek ilçesine bağlı yerleşim birimleri
Mahalleler: Akpınar, 62 Evler, Başpınar, Büyükdere, Çiftlik, Dereboğazı, Kemaliye, Köprübaşı, Mahmutbey, Necatipaşa, Rasimpaşa, Turanlar, Yenimahalle, Yeşiller, Akova, Kargalıhanbabaköy, (Çerkeskargalı). Çamlıca Beldesi (Camili, Erenler, Merkez, Yeşiller)
Yeşilyurt Beldesi (Merkez, Orta, Pınarbaşı, Yeni).
Köyler: Akarca Köyü, Akçayır Köyü (Şabatbey), Aktefek Köyü, Aşağıçalıca Köyü, Aşağıçarığıkuru Köyü, Balıklıihsaniye Köyü (Balıklı), Beyköy (Punabey), Beylice Köyü  (Nüfren)/(Hacıbatbey), Bıçkıatik Köyü, Camili Köyü, Çakallık Köyü, Çayırbaşı Köyü, Çobanyatak Köyü, Çukurhan Köyü, Dereköy, Esentepe Köyü (Dıraben), Eskibıçkı Köyü (Bıçkıatik), Güldibi Köyü (Gevli), Gündoğan Köyü (Yukarıhatila), Hacıkışla Köyü, Hacımbey Köyü, Hallaçköy, Hamitli Köyü  (Çingenpınarı), Harmantepe Köyü, Hicriye Köyü (Orci), Hüseyinşeyh Köyü, İkbaliye Köyü (Avana), İkramiye Köyü (Aşağıhatila), Kahraman Köyü, Kalayık Köyü, Karatoprak Köyü, Kargalıyeni Köyü (Gürcükargalı), Kazımiye Köyü, Kırktepe Köyü (Camili), Kocadöngel Köyü, Kurt Köyü, Lütfiyeköşk Köyü (Köşkü), Martinler Köyü, Muradiye Köyü, Nuriye Köyü, Nüzhetiye Köyü, Ortaköy (Punaortu), Paşaköy, Pınarlı Köyü (Avana/Sıtma Pınarı/Hüseyin Efendi), Sarıyer Köyü, Servetiye Köyü (Arhva), Sivritepe Köyü, Sofular Köyü, Soğuksu Köyü, Sukenarı Köyü, Süleymaniye Köyü (T.Süleymaniye), Şeyhler Köyü, Tuzak Köyü, Türbe Köyü, Uzuncaorman Köyü, Yağbasan Köyü, Yarıca Köyü, Yayalalar Köyü, Yeniköy, Yeşilköy (Cıpcıp Köyü), Yeşilvadi (Karaçökek) Köyü, Yukarıçalıca Köyü, Yukarıçarığıkuru Köyü, Yukarıhüseyinşeyh Köyü. Karadere Bucağı (Çiğdere), Aksu Köyü, Bakacak Köyü, Dikmen Köyü, Göksu Köyü, Güney Köyü, Kadifekale Köyü, Kızanlık Köyü, Kurtuluş Köyü (Yeşiller), Sümbüllü Köyü, Yeniyayla Köyü.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>